Hoe voorkom je dat je accu in de winter bevriest of diepontlaadt?

Het grootste winterrisico voor je accu is niet de kou zelf, maar een accu die de winter ingaat terwijl hij niet vol is. Het elektrolyt in een lood-zuur- of AGM-accu is een mengsel van zwavelzuur en water: hoe voller de accu, hoe hoger de zuurconcentratie en hoe lager het vriespunt. Een diep ontladen accu heeft een waterigere samenstelling met een veel hoger vriespunt.

Goed om te weten

Een volledig geladen AGM-accu bevriest doorgaans pas ver onder -30°C, een temperatuur die in Nederland vrijwel nooit voorkomt — terwijl een diep ontladen accu al bij een paar graden onder nul risico loopt.

Waarom kan een volle accu beter tegen vorst dan een lege?

Omdat een hogere zuurconcentratie een lager vriespunt geeft.

Het elektrolyt in een lood-zuur- of AGM-accu is een mengsel van zwavelzuur en water. Hoe voller de accu, hoe hoger de zuurconcentratie, en hoe lager het vriespunt van dat mengsel. Een volledig geladen AGM-accu bevriest doorgaans pas ver onder -30°C. Een diep ontladen accu heeft een veel waterigere elektrolytsamenstelling, met een vriespunt dat al bij een paar graden onder nul bereikt kan worden.

Hoe laad je het accupakket goed op voor de winterstop?

Volledig opladen, dan pas de storage-modus instellen.

1. Laad het accupakket kort voor het begin van de winterstalling volledig op, bij voorkeur met een complete laadcyclus (bulk, absorptie, float) via walstroom of een acculader.
2. Zet een Victron Blue Smart-acculader op storage-modus: in plaats van de accu continu op 100% te houden, houdt deze modus de accu op een iets lagere, stabielere spanning, wat op termijn slijtage bij lood-zuur/AGM beperkt. Zie Wat doet de VictronConnect-app? Accubewaking en instellingen vanaf je telefoon om deze modus in te stellen en op afstand te controleren.
3. Zonder walstroom tijdens de winterstalling: laad volledig op, koppel daarna de hoofdschakelaar los, en plan een tussentijdse controle- en bijlaadbeurt halverwege de winter bij een stallingsperiode langer dan 2-3 maanden. Zonnepanelen met een MPPT-regelaar kunnen dit gedeeltelijk automatisch doen, mits de boot niet volledig is afgedekt.

Wat maakt lithium anders bij lage temperaturen?

Het BMS blokkeert laden onder 0-5°C, ontladen blijft meestal wel mogelijk.

1. Lithium-accu's (LiFePO4) hebben een ingebouwd BMS (Battery Management System) dat het laden blokkeert bij lage temperaturen, doorgaans tussen 0°C en 5°C afhankelijk van merk en model — een beveiliging tegen onomkeerbare celschade.
2. Een lithium-pakket in een onverwarmde winterstalling kan bij vorst simpelweg niet meer bijgeladen worden, ook niet met zon of walstroom beschikbaar.
3. Ontladen (stroom afnemen) is bij de meeste lithium-BMS'en bij lage temperatuur nog wel mogelijk, opladen niet.
4. Laad voor de eerste vorstperiode nog een keer volledig op, en accepteer dat verdere bijlading pas weer mogelijk is zodra de temperatuur boven de BMS-drempel komt. Zie Hoe werkt de BMS van een lithium-accu? voor de volledige werking van deze beveiliging.

Hoe monitor je de accu op afstand tijdens de winter?

Met een BMV, SmartShunt en Cerbo GX via het VRM-portaal.

Met een BMV-712 of SmartShunt gecombineerd met een Cerbo GX en internetverbinding kun je via het VRM-portaal op afstand controleren of de spanning tijdens de winter stabiel blijft, zonder fysiek naar de stalling te hoeven.