Elektriciteit aan boord

Hoe bereken je de juiste kabeldikte voor 12V en 24V? Tabel en formule

Hoe bereken je de juiste kabeldikte voor een 12V of 24V mariene DC-installatie? Met spanningsvaltabel, formule en directe keuzehulp voor de meest voorkomende circuits aan boord.

calendar_today29 mei 2026schedule5 min lezenverifiedGeverifieerd door Auke

listInhoudsopgaveexpand_more

De meest onderschatte oorzaak van storingen in een bootinstallatie is niet de omvormer, niet de accu, maar de kabel. Een kabel die te dun is voor de belasting warmt op, verliest spanning, en in het ergste geval smeldt de isolatie. De berekening duurt twee minuten en voorkomt jaren van onverklaarbare storingen en brandgevaar.

Goed om te weten

Slechte kabelverbindingen — losgedraaide schroefterminals, geoxydeerde kabelschoentjes, ongeïsoleerde kramlassen — zijn verantwoordelijk voor meer brand en storingen aan boord dan onderdimensioneerde kabels. Een 50 mm² kabel met een slechte aansluiting heeft effectief meer weerstand dan een 10 mm² kabel met een perfecte verbinding.

Wat is de formule voor kabeldikte?

Kabeldikte (mm²) = stroom (A) × 2 × kabellengte (m) × 0,0168 ÷ maximale spanningsval (V)

Waarbij:

0,0168 = soortelijke weerstand van koper (Ω·mm²/m)
kabellengte = de totale kabelweg heen EN terug (de terugkabel telt ook mee)
maximale spanningsval = 3% van de nominale spanning: 0,36 V bij 12V, 0,72 V bij 24V

Kabeldikte-tabel voor 12V (heen + terug in meters)

Stroom (A)	1 m	2 m	4 m	6 m	8 m	10 m
5 A	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	2,5 mm²
10 A	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²
20 A	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	6 mm²	6 mm²
30 A	1,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²
50 A	2,5 mm²	4 mm²	6 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²
80 A	4 mm²	6 mm²	10 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²
100 A	6 mm²	10 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²	35 mm²
150 A	6 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²	50 mm²	70 mm²
200 A	10 mm²	16 mm²	35 mm²	50 mm²	70 mm²	95 mm²

Berekend op 3% spanningsval (0,36 V) bij 12V DC. Indicatief — kies bij twijfel de volgende maat groter.

Kabeldikte-tabel voor 24V (heen + terug in meters)

Bij 24V is de toegestane spanningsval 0,72 V — kabels mogen dunner zijn bij gelijke stroom:

Stroom (A)	2 m	4 m	6 m	8 m	10 m	15 m
10 A	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	2,5 mm²
20 A	1,5 mm²	1,5 mm²	2,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	4 mm²
50 A	1,5 mm²	2,5 mm²	4 mm²	6 mm²	6 mm²	10 mm²
100 A	2,5 mm²	6 mm²	10 mm²	10 mm²	16 mm²	25 mm²
150 A	4 mm²	10 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²
200 A	6 mm²	16 mm²	16 mm²	25 mm²	35 mm²	50 mm²

Berekend op 3% spanningsval (0,72 V) bij 24V DC. Indicatief.

Directe keuzehulp per circuit

Circuit	Stroom	Typische kabellengte heen+terug	Minimale kabeldikte
LED-verlichting kajuit	2-5 A	4-8 m	1,5 mm²
Navigatieverlichting	2-5 A	6-12 m	1,5-2,5 mm²
Waterpomp (Shurflo Aqua King)	5-8 A	4-8 m	1,5 mm²
Marifoon + VHF	5-6 A	4-8 m	1,5 mm²
12V koelkast	5-8 A	2-4 m	1,5 mm²
Bilgepomp	8-15 A	4-8 m	2,5 mm²
Side-Power boegschroef (SE40, 12V)	280 A piek	2-4 m	70-95 mm²
Victron MultiPlus 12-1600	70-100 A continu	1-2 m	25-35 mm²
Ankerlier Lofrans Project X3	60-80 A continu	4-8 m	16-25 mm²

Welk kabeltype gebruik je aan boord?

Aan boord altijd multistrands marienekabel — fijndraadig koper, meerdere aders per geleider. Stijf eendraadig installatiedraad (zoals in woningbouw) breekt door de trillingen van een varende boot. Marienekabel heeft een flexibele kern, UV-bestendige mantel en voldoet aan IEC 60092.

Kleuren: rood of oranje voor plus, zwart of geel-groen voor min. Houd dit consequent aan — gemengde kleuren zijn de meest voorkomende oorzaak van verwisseling bij onderhoud.

Hoe meet je een bestaande spanningsval?

Meet de spanning aan het begin (bij de verdeler) en aan het einde (bij de verbruiker) terwijl het apparaat onder belasting draait.

Voorbeeld: een Shurflo-waterpomp heeft bij de verdeler 12,8 V en bij de motor 12,2 V → spanningsval is 0,6 V = 4,7%. Dat is meer dan de 3%-norm. Oplossing: vervang de kabel door de volgende dikte.

Veelgestelde vragen

Kan ik meerdere apparaten op één kabel aansluiten?add

Via een vertakking, ja — maar elke tak heeft dan zijn eigen zekering nodig. De hoofdkabel moet de totale stroom van alle takken aankunnen. In de praktijk: gebruik een kleine sub-verdeler voor clusters van kleine verbruikers.

Mijn kabel wordt warm bij gebruik — is dat gevaarlijk?add

Een licht warmere kabel is normaal bij hoge stroom. Een onaangenaam warm of hete kabel betekent dat de kabel te dun is of dat er een slechte verbinding zit (geoxydeerd kabelschoentje, loszittende terminal). Beide zijn even gevaarlijk.

Is er een maximale kabellengte voor 12V?add

Er is geen vaste limiet — het gaat om de spanningsval. Met dikkere kabels kun je verder gaan. Boven 15 meter heen+terug op 12V wordt het economisch en praktisch interessant om te kijken of 24V een betere keuze is. Zie 12V of 24V boordnet — welke spanning past bij jouw boot?

menu_bookBronnen en verder lezen

Geschreven en gecontroleerd door

Auke en de NauticPro-redactie

Auke is sinds 1986 actief in de Nederlandse watersportbranche en heeft als eigenaar van NauticPro 40 jaar ervaring met onderdelen, installaties en service aan boord. De NauticPro-redactie werkt de kennisbankartikelen uit en toetst elk advies aan het assortiment dat NauticPro daadwerkelijk levert.

Verwante artikelen

ANL-zekering en hoofdschakelaar gemonteerd op een 12V-accubank in de machinekamer van een kruiser